شعبان یا شَعبان المُعَظّم هشتمین ماه تقویم هجری قمری است. شعبان از ریشه «شعب» است و از آنجا که در این ماه روزی مؤمنان و حسنه در آن منشعب و بسیار می‌گردد، این ماه شعبان نام گرفت. بنا به احادیث، فضیلت بسیاری دارد و در آن به روزه‌داری، صدقه دادن، صلوات فرستادن و خواندن دعاهای خاص مانند صلوات شعبانیه و مناجات شعبانیه سفارش شده است. ماه شعبان از ماه‌های مبارک و بسیار با فضیلت است؛ چنان که نیمه آن که مقارن با ولادت نجات دهنده بشر، حضرت بقیة‌الله‌الاعظم عجل‌اللَّه‌تعالی‌فرجه‌الشّریف می‌باشد از با فضیلت‌ترین شب‌ها و روزهای این ماه است.
براساس روایات، ماه شعبان، ماه پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌آله) است. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌آله) ماه شعبان را روزه می‌گرفت و به ماه رمضان وصل می‌کرد. همچنین در این ماه مناسبت‌های مذهبی مختلفی وجود دارد از جمله آنها میلاد امام حسین، حضرت عباس، امام سجاد و حضرت علی‌اکبر و امام مهدی (علیهم‌السلام) است که به اعیاد شعبانیه شناخته می‌شوند.
اعمال متعددی همچون نماز، روزه، اذکار و دعاها و استغفار در این ماه وارد شده که در کتاب شریف مفاتیح الجنان در فصل اعمال ماه شعبان ذکر گردیده است.